Są w historii momenty, w których nauka, niemal nie zdając sobie z tego sprawy, staje przed progiem. Nie jest to wyraźna granica, ale subtelna szczelina, podobna do tych opisanych w perskiej mistyce Rumiego, gdzie "drzwi, których szukaleś, byly już otwarte". Dzisiaj ta szczelina prowadzi prosto do sedna pytania tak starego jak ludzkośc czym naprawdę jest życie? A przede wszystkim, jaki ma związek ze świadomością?
Przez ponad dwa stulecia biologia z powodzeniem dzialala w ramach paradygmatu mechanistycznego: komórki jako maszyny, geny jako programy, mózgi jako wyrafinowane procesory. To potężna narracja, zdolna wyjaśnic bardzo wiele. Ale nie wszystko. Co dziwne, wlaśnie wtedy, gdy technologia rozszyfrowuje to, co nieskończenie male, a sztuczna inteligencja naśladuje funkcje niegdyś uważane za wylącznie ludzkie, niektóre zjawiska wydają się coraz trudniejsze do ujęcia w granicach materii, jaką zawsze sobie wyobrażaliśmy.
Stalo się tak na przyklad, gdy fizycy i biolodzy zaczęli odkrywac, że wiele funkcji życiowych - od fotosyntezy po percepcję sensoryczną, od reakcji enzymatycznych po morfogenezę embrionalną - wydaje się wykorzystywac zasady wlaściwe dla fizyki kwantowej. Spójnośc, tunelowanie, splątanie. Terminy stworzone, by opisywac zachowanie elektronów i fotonów, a nie komórek i organów. A jednak pojawiają się one w samej dynamice życia.
Do czego to wszystko prowadzi? Byc może do bardziej radykalnej wizji życia: nie tylko materii, która się organizuje, ale informacji, która strukturyzuje się poprzez pola, symetrie i procesy nielokalne typu " ". Wizji, w której życie nie jawi się już jako przypadek biochemiczny, ale jako wyraz glębszego porządku.
David Bohm, jeden z czolowych fizyków XX wieku, mówilby o "porządku implikowanym" ukrytym poziomie rzeczywistości, bardziej fundamentalnym niż sama materia, z którego wylaniają się forma, ruch, a - wedlug niektórych interpretacji - nawet świadomośc. Równolegle wiele wschodnich tradycji mądrościowych od tysiącleci opowiadalo się za istnieniem uniwersalnej "zasady świadomości", subtelnej matrycy lączącej wszystkie żywe istoty.
Dziś, dzięki polączonym postępom w biologii systemowej, fizyce kwantowej i neuronaukach, możliwe jest zglębianie tej hipotezy za pomocą nowych narzędzi, zarówno naukowych, jak i filozoficznych. Pytanie to powraca zatem na pierwszy plan, bardziej aktualne niż kiedykolwiek: czy to świadomośc wylania się z życia, czy też życie wylania się ze świadomości?
Autor tej książki sklania się ku drugiej hipotezie, proponując, że organizmy - od bakterii po czlowieka, od roślin po uklady planetarne - są zindywidualizowanymi przejawami uniwersalnego Pola Świadomości. Nie jest to idea mistyczna, ale możliwe naturalne rozszerzenie najglębszych implikacji teorii kwantowej.
Celem nie jest zastąpienie nauki metafizyką ani naiwne polączenie jednej z drugą. Chodzi raczej o pokazanie, że gdy spojrzy się na nie z otwartym umyslem, biologia i fizyka nie tylko prowadzą dialog: one się zbiegają. A w tym zbieżności może kryc się nowe zrozumienie życia, umyslu i samego wszechświata. Książka ta zaprasza czytelnika w podróż przez te powiązania: ścieżkę, która zaczyna się od kwantowej struktury życia, przechodzi przez rolę informacji i pola, by w końcu dotrzec do najbardziej zawrotnego pytania: jeśli wszechświat jest przeniknięty Poliem Świadomości, to każda forma życia jest nie tylko organizmem, ale otwartym oknem na ukrytą Inteligencję świata.